Iran ngày 11/6/2026 tuyên bố đóng hoàn toàn eo biển Hormuz đối với mọi tàu thuyền, làm dấy lên lo ngại về gián đoạn nguồn cung dầu và chi phí vận tải biển tăng mạnh. Với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, tác động không chỉ nằm ở giá dầu mà còn ở phụ phí an ninh, bảo hiểm và thời gian vận chuyển kéo dài.
Diễn biến mới nhất
Theo các hãng tin trong nước và quốc tế dẫn lại tuyên bố từ phía Iran, Bộ chỉ huy quân sự liên hợp tối cao của nước này đã ra lệnh đóng cửa eo biển Hormuz đối với tàu chở dầu, tàu thương mại và các phương tiện dân sự đi qua khu vực. Tehran cũng cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào bất kỳ tàu nào cố tình đi qua tuyến hàng hải này.
Một số nguồn cho biết động thái này diễn ra sau các đợt không kích mới của Mỹ nhằm vào Iran, khiến căng thẳng khu vực leo thang nhanh chóng. Các cơ quan truyền thông nhà nước Iran mô tả đây là phản ứng an ninh, trong khi các hãng tin bên ngoài nhấn mạnh nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng đối với hàng hải quốc tế.
Vì sao Hormuz đặc biệt quan trọng
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới, đặc biệt với năng lượng. Nhiều nguồn đánh giá khu vực này là điểm trung chuyển trọng yếu của dầu mỏ toàn cầu, nên chỉ cần gián đoạn ngắn cũng có thể kéo theo biến động lớn trên thị trường nhiên liệu và vận tải.
Với ngành logistics, Hormuz không chỉ là một điểm trên bản đồ. Đây là “nút cổ chai” ảnh hưởng trực tiếp đến lịch tàu, giá bunker, phí bảo hiểm, lịch giao hàng và khả năng xoay vòng container. Khi tuyến này bất ổn, tác động thường lan sang cả các tuyến thay thế như Mũi Hảo Vọng hoặc các cảng trung chuyển trong khu vực.
Cước vận tải biển có thể chịu tác động gì
Tác động đầu tiên là giá nhiên liệu tăng. Khi rủi ro hàng hải tăng, giá dầu thường bị đẩy lên do lo ngại nguồn cung và chi phí vận hành tàu tăng theo. Nhiều phân tích trước đó về căng thẳng Hormuz cho rằng giá cước dầu thô, dầu sản phẩm và cả container đều có thể tăng mạnh nếu tàu phải đi vòng hoặc chờ an toàn.
Tháng 3/2026 Giá Dầu Thô Và Cước Vận Tải Biển Giữa Chiến Sự Trung Đông đã có những biến chuyển quan trọng khi Hormuz bị phong tỏa dẫn đến sự tê liệt của yết hầu năng lượng toàn cầu
Tác động thứ hai là phụ phí an ninh và bảo hiểm. Khi rủi ro chiến sự hoặc đe dọa tấn công tăng, các hãng tàu thường cộng thêm phụ phí chiến tranh, phụ phí bảo hiểm rủi ro khu vực và phụ phí chuyển hướng. Một số nguồn ngành logistics trước đây ước tính cước container, tàu rời và tàu chở hóa chất có thể tăng từ 30–70% trong kịch bản bất lợi, dù mức thực tế còn tùy tuyến và thời gian gián đoạn.
Tác động thứ ba là thời gian vận chuyển kéo dài. Nếu tàu phải tránh khu vực, lộ trình sẽ dài hơn, tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn và lịch giao hàng bị lệch. Điều này có thể tạo hiệu ứng domino lên kho bãi, cảng trung chuyển và lịch cung ứng downstream, nhất là với các đơn hàng cần giao gấp.
Doanh nghiệp nào dễ bị ảnh hưởng nhất
Nhóm chịu tác động trực tiếp nhất là các doanh nghiệp có tuyến hàng đi qua Trung Đông, châu Âu hoặc phụ thuộc nguồn hàng năng lượng, hóa chất, nguyên vật liệu công nghiệp. Các mặt hàng này nhạy với biến động nhiên liệu và thường bị cộng thêm phí an toàn khi thị trường căng thẳng.
Các doanh nghiệp nhập hàng từ châu Á sang Trung Đông hoặc ngược lại cũng có thể đối mặt với độ trễ lớn hơn do tuyến tàu thay đổi. Với hàng container, chỉ cần tàu bị chậm lịch một vòng là toàn bộ chuỗi kế tiếp từ kéo container, đặt slot cảng đến giao hàng nội địa đều có thể bị lệch.
Đối với chủ hàng nhỏ, tác động có thể chưa xuất hiện ngay ở giá niêm yết, nhưng thường sẽ đến sớm ở các dạng phụ phí: phụ phí nhiên liệu, phụ phí rủi ro tuyến, phí booking tăng và thời gian xác nhận chỗ kéo dài hơn.
Những kịch bản cần theo dõi
Kịch bản nhẹ là lệnh phong tỏa mang tính tuyên bố chính trị và vẫn còn các luồng hàng bị kiểm soát hạn chế. Khi đó, thị trường sẽ phản ứng bằng tâm lý phòng vệ, cước tăng ngắn hạn rồi hạ dần nếu tình hình hạ nhiệt.
Kịch bản trung bình là tàu phải né vùng rủi ro, dẫn tới tăng chi phí vận tải và tắc nghẽn tại các cảng trung chuyển. Đây là trạng thái thường tạo ra sự biến động rõ nhất trên thị trường cước biển vì hãng tàu sẽ điều chỉnh giá ngay khi thấy rủi ro kéo dài.
Kịch bản xấu nhất là gián đoạn kéo dài, tàu thương mại bị đe dọa trực tiếp và nhiều hãng phải tạm dừng tuyến. Khi đó, tác động sẽ không còn là chuyện tăng cước đơn lẻ mà có thể chuyển thành thiếu chỗ, thiếu tàu, trễ lịch giao hàng và tăng chi phí logistics toàn chuỗi.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì ngay
Trước hết, nên rà lại các booking đang đi qua hoặc liên quan tới khu vực Trung Đông để đánh giá rủi ro tuyến. Nếu hàng chưa đi, cần làm việc sớm với forwarder và hãng tàu về khả năng đổi lịch, đổi tuyến hoặc chốt giá trước khi phụ phí tăng tiếp.
Thứ hai, cần cập nhật điều khoản giá với khách hàng đầu cuối. Trong bối cảnh cước biến động mạnh, báo giá cũ có thể không còn đủ biên lợi nhuận nếu phát sinh phụ phí an ninh hoặc kéo dài transit time.
Thứ ba, nên chuẩn bị phương án hàng tồn và lịch nhập hàng dài hơn bình thường. Nếu doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào một tuyến duy nhất, việc đa dạng hóa nguồn cung hoặc chừa thêm buffer thời gian sẽ giảm rủi ro đứt hàng khi thị trường biến động.
Kết luận
Việc Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz đang tạo ra một điểm nóng mới cho thị trường hàng hải và năng lượng toàn cầu. Ở góc nhìn logistics, điều đáng theo dõi không chỉ là diễn biến quân sự mà là mức tăng của cước biển, phí bảo hiểm, phụ phí an ninh và nguy cơ chậm lịch kéo dài.
Nếu tình hình duy trì căng thẳng, doanh nghiệp nên chuẩn bị cho kịch bản giá cước tăng, lịch tàu bị xáo trộn và chi phí vận tải leo thang trong ngắn hạn. Đây là lúc cần theo sát cập nhật từ hãng tàu, forwarder và các nguồn tin hàng hải để điều chỉnh kế hoạch nhập hàng kịp thời.
