Bước vào tháng 3 năm 2026, nền kinh tế và thương mại toàn cầu đang phải đối mặt với một cú sốc địa chính trị nghiêm trọng. Sự đứt gãy của chuỗi cung ứng không còn là một nguy cơ chỉ trên giấy báo, mà đã trở thành hiện thực khốc liệt đang ăn mòn biên lợi nhuận của hàng ngàn doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Tâm điểm của cơn bão này bắt nguồn từ chiến tranh Trung Đông, kéo theo sự hoảng loạn của thị trường năng lượng và làm bùng nổ giá dầu thô. Hệ lụy tất yếu là sự leo thang không thể kiểm soát của cước vận tải biển toàn cầu cũng như chi phí vận tải đường bộ.
Trong bối cảnh thị trường đang bị bủa vây bởi hàng loạt các loại phụ phí và sự khan hiếm không gian vận chuyển, bài toán sinh tồn của các nhà quản trị Chuỗi cung ứng không còn nằm ở việc cố gắng tìm kiếm một báo giá cước vận tải rẻ nhất. Nhiệm vụ cốt lõi lúc này là làm thế nào để bảo vệ tính toàn vẹn của luồng hàng hóa. Hãy cùng Eimskip đi sâu vào phân tích bức tranh vĩ mô hiện tại và tìm ra chiến lược tháo gỡ điểm nghẽn trong bài viết sau đây.
Chiến sự Trung Đông - nguyên nhân trực tiếp làm nghẽn mạch chuỗi cung ứng toàn cầu
Sự leo thang quân sự tại khu vực Trung Đông, với trọng tâm là sự can dự trực tiếp giữa Mỹ, Israel và Iran, đã vượt xa giới hạn của một cuộc khủng hoảng chính trị khu vực để trở thành một sự kiện "thiên nga đen" giáng đòn trực tiếp vào các huyết mạch kinh tế của thế giới. Tâm điểm của sự gián đoạn này nằm ở những động thái quân sự nhắm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng cốt lõi, điển hình là các cuộc không kích vào kho chứa dầu và trạm trung chuyển dầu mỏ tại thủ đô Tehran của Iran.
Những diễn biến này không chỉ làm tê liệt một phần nguồn cung năng lượng từ một trong những quốc gia xuất khẩu lớn nhất khu vực, với sản lượng xuất khẩu thường lệ khoảng 1,6 triệu thùng/ngày chủ yếu hướng tới thị trường châu Á , mà còn tạo ra một hiệu ứng dây chuyền đe dọa sự ổn định của toàn bộ cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hormuz bị phong tỏa - Sự tê liệt của yết hầu năng lượng toàn cầu
Nghiêm trọng hơn cả là những đe dọa trực tiếp đến an ninh hàng hải tại khu vực eo biển Hormuz – yết hầu luân chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và một tỷ lệ tương đương khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn thế giới. Việc tuyến đường này bị phong tỏa trên thực tế đã buộc hàng loạt hãng tàu biển viễn dương phải đưa ra quyết định tốn kém nhất: Rời bỏ khu vực Biển Đỏ, đình chỉ bốc dỡ tại các cảng trung chuyển lớn như Jebel Ali, và định tuyến lại toàn bộ đội tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực Nam châu Phi.
Đã có thời điểm, khoảng 150 con tàu thương mại khổng lồ, từ các siêu tàu chở dầu đến tàu container, buộc phải thả neo nằm chờ trong vô vọng tại khu vực này. Đối với chuỗi cung ứng Just-In-Time của thế giới, việc hành trình bị kéo dài thêm từ 2 đến 3 tuần không chỉ tiêu tốn hàng triệu đô la tiền nhiên liệu mà còn phá vỡ hoàn toàn vòng quay của vỏ container rỗng. Tình trạng này lập tức tạo ra một cuộc khủng hoảng thiếu hụt năng lực vận tải trầm trọng tại các cảng xuất khẩu ở khu vực châu Á, trực tiếp đẩy thị trường logistics vào trạng thái rủi ro cao độ.
Tác động của Chiến tranh Trung Đông: Giá dầu thô tăng phi mã - Cú sốc năng lượng giáng xuống ngành logistics
Thị trường năng lượng toàn cầu lập tức phản ứng bằng những biến động giá cực đoan với giá dầu thô tăng phi mã. Chỉ trong những tuần đầu năm 2026, thị trường đã chứng kiến những phiên giao dịch khắc nghiệt nhất kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022.
Theo dữ liệu thị trường mới nhất vào đầu tháng 3/2026, giá dầu thô Brent (tiêu chuẩn định giá toàn cầu) đã ghi nhận tuần tăng mạnh nhất trong vòng sáu năm, nhanh chóng vượt mốc 100 USD/thùng. Đỉnh điểm, giá dầu Brent đã có lúc chạm ngưỡng 119,50 USD/thùng trước khi có sự điều chỉnh dao động quanh mức 107,80 USD/thùng. Sự hoảng loạn càng gia tăng khi nguồn cung 1,6 triệu thùng/ngày xuất khẩu từ Iran (chủ yếu hướng tới thị trường châu Á) đứng trước nguy cơ bị gián đoạn hoàn toàn.
Kịch bản giá dầu thô trong thời gian tới
Các định chế tài chính lớn đã phải liên tục cập nhật các mô hình dự báo. Phân tích từ Goldman Sachs chỉ ra rằng mặt bằng giá dầu hiện nay cho thấy thị trường đang định giá rủi ro eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn hoạt động trong khoảng 5–6 tuần. Trong kịch bản rủi ro cực đoan nhất, nếu các cơ sở hạ tầng năng lượng tiếp tục bị phá hủy, giá dầu thô Brent hoàn toàn có thể leo lên mức 130 USD/thùng trước khi dần bình ổn về cuối năm.
Năng lượng chính là chi phí đầu vào cốt lõi chiếm tỷ trọng lớn nhất của ngành công nghiệp vận tải. Khi giá dầu thô duy trì ở mức cao, áp lực lạm phát chi phí đẩy sẽ nhanh chóng lan rộng trong chuỗi cung ứng, trước tiên tác động trực tiếp đến cước vận tải biển quốc tế và chi phí vận tải đường bộ nội địa.
Cước Vận Tải Biển Tăng Vọt: Áp Lực Lớn Lên Doanh Nghiệp Xuất Nhập Khẩu
Hệ lụy trực tiếp và rõ rệt nhất của cuộc khủng hoảng Trung Đông đối với ngành logistics là sự tái định hình bản đồ hàng hải thế giới và sự bùng nổ của các loại chi phí vận tải. Khi khu vực Biển Đỏ, kênh đào Suez và eo biển Hormuz trở thành những "vùng cấm" do rủi ro an ninh hàng hải không thể kiểm soát, các hãng tàu không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đình chỉ các tuyến đường đi qua khu vực này. Việc định tuyến lại các đội tàu để đi vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực Nam châu Phi đã trở thành giải pháp bắt buộc. Quyết định chiến lược này dù đảm bảo an toàn cho tài sản và sinh mạng thủy thủ đoàn, lại gây ra những tổn thất khổng lồ về mặt thời gian và hiệu suất hoạt động của hệ thống thương mại toàn cầu.
Thời gian hành trình kéo dài thêm từ hai đến ba tuần cho mỗi vòng quay tàu Á - Âu hoặc Á - Bờ Đông Bắc Mỹ không chỉ tiêu tốn một lượng nhiên liệu khổng lồ giữa lúc giá dầu thô đang ở mức đỉnh, mà còn tạo ra một sự khan hiếm về năng lực vận tải và thiết bị (container rỗng). Tàu thuyền mất nhiều thời gian hơn trên biển đồng nghĩa với việc số lượng chuyến đi thực tế trong năm bị giảm sút, kéo theo lượng container rỗng quay trở lại các cảng xuất khẩu tại châu Á bị chậm trễ nghiêm trọng. Tình trạng mất cân đối cung cầu này lập tức thổi bùng ngọn lửa giá cước trên thị trường giao ngay.
Chỉ số Cước vận tải Container Thượng Hải (SCFI) tính đến ngày 9 tháng 3 năm 2026 đã vọt lên mức 1489.19 điểm, đánh dấu mức tăng sốc 17.58% chỉ trong vòng một tháng. Song song đó, báo cáo Chỉ số Container Thế giới (WCI) của tổ chức Drewry vào ngày 5 tháng 3 cũng cho thấy sự gia tăng trên diện rộng:
- Chỉ số tổng hợp (Composite Index) tăng 3%, đạt 1.958 USD cho mỗi container 40ft.
- Trên tuyến Xuyên Thái Bình Dương, giá cước từ Thượng Hải đi Los Angeles vọt lên 2.402 USD/40ft (tăng 10%), và đi New York đạt mức 2.977 USD/40ft (tăng 7%).
Ma trận phụ phí trong vận tải biển: Vì sao chi phí thực tế cao hơn cước tàu?
Áp lực chi phí đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay không chỉ đến từ cước vận tải biển chính (Ocean Freight). Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại một số khu vực trọng điểm, nhiều hãng tàu đã triển khai các khoản phụ phí bổ sung nhằm phản ánh rủi ro vận hành trên các tuyến hàng hải quốc tế.
Một trong những khoản phí đáng chú ý là phụ phí rủi ro chiến tranh (War Risk Surcharge), áp dụng cho các tuyến đi qua những khu vực được đánh giá có mức độ rủi ro cao. Mức phụ phí này trong một số trường hợp có thể lên tới 2.000 USD mỗi container, tùy thuộc vào tuyến vận chuyển và điều kiện thị trường.
Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản như cà phê, hồ tiêu hoặc các mặt hàng nông sản chế biến có thị trường tiêu thụ tại Trung Đông, sự gia tăng của các khoản phụ phí này có thể ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc chi phí logistics và biên lợi nhuận của đơn hàng. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch giao hàng hoặc xem xét lại chiến lược thị trường để kiểm soát rủi ro chi phí.
Bên cạnh yếu tố phụ phí, cấu trúc thị trường vận tải biển trong giai đoạn biến động cũng khiến việc lựa chọn đối tác logistics trở nên phức tạp hơn. Không phải mọi nhà cung cấp dịch vụ logistics trên thị trường đều có hợp đồng phân bổ không gian trực tiếp với các hãng tàu. Khi năng lực phân bổ chỗ trên tàu không ổn định, rủi ro về việc container bị dời chuyến (rolled cargo) có thể phát sinh, kéo theo các chi phí liên quan như lưu container tại cảng (DEM/DET), kéo dài thời gian vận chuyển hoặc ảnh hưởng đến lịch giao hàng.
Đối với các mặt hàng nhạy cảm về thời gian hoặc điều kiện bảo quản, những yếu tố này có thể tạo ra tác động đáng kể đến hiệu quả vận hành chuỗi cung ứng. Vì vậy, trong giai đoạn thị trường có nhiều biến động, nhiều doanh nghiệp bắt đầu chú trọng hơn đến độ ổn định của năng lực vận chuyển và khả năng đảm bảo lịch tàu, bên cạnh yếu tố chi phí.
Trong thực tế, chi phí logistics của một lô hàng không chỉ được quyết định bởi cước vận tải ban đầu, mà còn bởi tổng chi phí phát sinh trong suốt quá trình vận chuyển. Việc đánh giá toàn diện các yếu tố này đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược quản trị chuỗi cung ứng của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Hiệu ứng domino đến logistics nội địa: Áp lực chi phí vận tải đường bộ tại Việt Nam gia tăng
Không chỉ các tuyến hàng hải quốc tế chịu trận, giá dầu thô thế giới tăng vọt đã tạo ra hiệu ứng domino ảnh hưởng mạnh mẽ hệ sinh thái vận tải nội địa (first-mile logistics) tại Việt Nam.
Đầu tháng 3/2026, để ứng phó với tình hình thế giới, Chính phủ đã phải kích hoạt các biện pháp điều hành giá khẩn cấp. Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, giá nhiên liệu trong nước đã trải qua hai đợt tăng mạnh đáng kể. Đặc biệt, tại kỳ điều hành ngày 7 tháng 3, giá dầu Diesel 0.05S – huyết mạch của ngành vận tải xe tải và container – đã tăng vọt thêm 7.207 VNĐ/lít, chính thức phá vỡ ngưỡng 30.239 VNĐ/lít.
Áp lực kép từ giá nhiên liệu và phí cầu đường
Đối với các doanh nghiệp vận tải đường bộ, chi phí nhiên liệu thường chiếm từ 35% đến 45% tổng chi phí vận hành. Khi giá dầu tăng gần 30%, kết hợp với việc nhiều tuyến cao tốc mới như Phan Thiết - Dầu Giây chính thức đi vào thu phí (đội thêm khoảng 1 triệu VNĐ cho mỗi chuyến đi/về), biên lợi nhuận của các nhà xe bị bào mòn gần như bằng không.
Trước áp lực sinh tồn, các doanh nghiệp vận tải đường bộ không thể tiếp tục tự hấp thụ chi phí như các đợt tăng giá nhỏ lẻ trước đây. Họ buộc phải xem xét việc kích hoạt các điều khoản phụ phí nhiên liệu hoặc đàm phán tăng trực tiếp cước vận tải cơ sở với khách hàng xuất nhập khẩu. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở các phương thức vận tải khác; đơn cử như ngành đường sắt Việt Nam đã chính thức thông báo tăng giá cước vận tải hàng hóa thêm 15% kể từ ngày 8 tháng 3 do không thể chịu đựng thêm gánh nặng từ giá dầu diesel.
Eimskip Việt Nam: Đối tác 3PL chiến lược cho chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ các biến động địa chính trị và thị trường năng lượng, nhu cầu về các đối tác logistics có năng lực vận hành ổn định và tầm nhìn dài hạn ngày càng trở nên quan trọng đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Tại thị trường Việt Nam, Eimskip Việt Nam đóng vai trò là một đối tác logistics cung cấp các giải pháp vận tải và giao nhận tích hợp, dựa trên nền tảng kinh nghiệm vận hành của tập đoàn Eimskip – doanh nghiệp logistics quốc tế với hơn một thế kỷ hoạt động trong ngành. Thay vì cạnh tranh dựa trên các biến động giá ngắn hạn, trọng tâm của Eimskip là duy trì tính ổn định trong vận hành, tính minh bạch trong chi phí và khả năng tối ưu hóa tổng chi phí logistics cho khách hàng.
Với vai trò là nhà cung cấp dịch vụ giao nhận và vận tải đa phương thức tại Việt Nam, Eimskip cung cấp một hệ sinh thái dịch vụ toàn diện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hiệu quả các hoạt động logistics, bao gồm:
- Dịch vụ vận tải biển quốc tế với mạng lưới vận tải biển kết nối các thị trường xuất nhập khẩu trọng điểm.
- Giải pháp vận tải đường bộ phục vụ các chặng first-mile và last-mile trong chuỗi cung ứng nội địa.
- Điều phối vận tải đa phương thức, giúp tối ưu hóa tuyến vận chuyển và thời gian giao hàng.
- Hỗ trợ vận hành chuỗi cung ứng, bao gồm quản lý chứng từ, phối hợp cảng và điều phối hàng hóa.
Năng lực đàm phán cước và đảm bảo không gian vận tải
Với mạng lưới hoạt động tại hơn 56 địa điểm trên 20 quốc gia, Eimskip duy trì khả năng tiếp cận ổn định với năng lực vận tải biển toàn cầu. Thông qua các Hợp đồng toàn cầu và Thỏa thuận chia sẻ không gian với các hãng tàu và liên minh vận tải lớn, Eimskip đảm bảo khả năng phân bổ không gian ổn định, giúp khách hàng duy trì lịch vận chuyển đúng kế hoạch.
Năng lực logistics hàng lạnh
Khoảng 71% khối lượng vận chuyển toàn cầu của Eimskip thuộc nhóm hàng hóa kiểm soát nhiệt độ. Dựa trên kinh nghiệm vận hành chuỗi cung ứng lạnh, Eimskip cung cấp giải pháp vận chuyển reefer door-to-door, kết hợp hệ thống theo dõi nhiệt độ và quản lý vận hành nhằm đảm bảo chất lượng hàng hóa trong suốt hành trình quốc tế.
Giải pháp vận tải đường bộ linh hoạt tại Việt Nam
Tại Việt Nam, Eimskip vận hành dịch vụ vận tải đường bộ thông qua hệ thống quản trị đối tác vận tải. Mạng lưới nhà thầu được lựa chọn và quản lý theo tiêu chuẩn vận hành cho phép cung cấp đa dạng phương tiện, bao gồm xe container, rơ-moóc chuyên dụng và vận tải hàng hóa đặc thù. Cách tiếp cận này giúp duy trì tính linh hoạt về năng lực vận tải và tối ưu hóa hiệu quả khai thác tuyến.
Tối ưu hóa chi phí logistics tổng thể
Thay vì cạnh tranh bằng các mức giá ngắn hạn, Eimskip tập trung vào tối ưu hóa chi phí logistics tổng thể cho khách hàng. Đội ngũ chuyên gia hỗ trợ xây dựng cấu trúc vận chuyển hiệu quả thông qua các giải pháp như gom hàng LCL, lựa chọn cảng đến phù hợp và tích hợp dịch vụ lưu kho – phân phối, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí và duy trì sự ổn định trong chuỗi cung ứng.
Kết luận
Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang thiết lập một mặt bằng rủi ro mới đối với giá dầu thô và chi phí vận tải biển toàn cầu. Trong bối cảnh này, việc phụ thuộc vào các báo giá giao ngay ngắn hạn có thể làm gia tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động chi phí logistics.
Đây cũng là thời điểm để doanh nghiệp thực hiện việc đánh giá lại chiến lược hợp tác với đối tác logistics nhằm đảm bảo tính ổn định và hiệu quả vận hành. Với mạng lưới vận hành toàn cầu của Eimskip, năng lực chuyên sâu trong vận chuyển hàng lạnh và hệ thống vận tải đường bộ linh hoạt, Eimskip Việt Nam cung cấp các giải pháp vận tải tích hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp duy trì chuỗi cung ứng ổn định.
Doanh nghiệp có thể liên hệ với đội ngũ chuyên gia của Eimskip Việt Nam để trao đổi về các giải pháp vận chuyển quốc tế và vận tải nội địa được thiết kế phù hợp với nhu cầu vận hành và cấu trúc chuỗi cung ứng trong giai đoạn thị trường hiện nay.
_______________________
Địa chỉ: Số 96 Cao Thắng, Phường Bàn Cờ, TP.HCM
Hotline: 084 431 2878 / 028 6264 63 80
Email: long@eimskip.vn
