Thị trường vận tải biển năm 2026 ghi nhận hai xu hướng song song: sổ đơn đặt đóng tàu container vượt 15 triệu TEU, nhưng nguồn tàu sẵn sàng khai thác vẫn hạn chế, hỗ trợ giá thuê tàu trong ngắn hạn. Theo bản tin Alphaliner Newsletter 2026-43 được bài viết dẫn lại, làn sóng đầu tư tàu mới, xu hướng sử dụng LNG và việc quay lại kênh đào Suez có thể làm thay đổi cán cân cung cầu trong những quý tiếp theo.
✅ Bài viết cung cấp đầy đủ thông tin:
- Quy mô đặt đóng tàu container tăng mạnh: tổng sức chở đã xác nhận vượt 15 triệu TEU và có thể tiến gần 16 triệu TEU cuối năm 2026 nếu các hợp đồng chờ xác nhận được hoàn tất. Tác động nguồn cung phụ thuộc tiến độ bàn giao, nhu cầu vận chuyển và lượng tàu cũ được loại bỏ.
- LNG dẫn đầu lựa chọn nhiên liệu cho đội tàu mới: LNG nhiên liệu kép chiếm khoảng 56% sức chở trong sổ đơn đặt đóng, methanol khoảng 12% và nhiên liệu truyền thống dưới 32%. Lợi ích khí hậu của LNG vẫn cần được đánh giá trên toàn bộ vòng đời nhiên liệu, bao gồm phát thải methane.
- Nguồn tàu sẵn có vẫn khan hiếm: khảo sát ngày 19/10/2026 ghi nhận tàu nhàn rỗi thương mại chỉ chiếm khoảng 0,8% sức chở đội tàu toàn cầu; tổng công suất không hoạt động, tính cả tàu nằm xưởng, khoảng 3%.
- Giá thuê tàu được hỗ trợ trong ngắn hạn: nguồn cung hạn chế đẩy giá thuê lên mức cao nhất trong bốn năm theo bản tin được dẫn. Tuy nhiên, giá thuê tàu không đồng nghĩa với giá cước vận chuyển áp dụng cho từng lô hàng.
- Tác động từ việc quay lại kênh đào Suez: hành trình ngắn hơn có thể rút ngắn vòng quay tàu và giải phóng một phần năng lực vận tải. Mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc điều kiện an ninh, tốc độ khôi phục dịch vụ và lịch khai thác thực tế.
- Thị trường tàu cũ và rủi ro trung hạn: nhu cầu mua tàu vẫn được hỗ trợ bởi nguồn chào bán hạn chế, nhưng giá trị tàu và giá thuê có thể chịu áp lực nếu tàu mới bàn giao cùng công suất được giải phóng tăng nhanh hơn nhu cầu.
- 4 việc doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần ưu tiên: lập kế hoạch vận chuyển sớm, xác nhận tuyến và lịch tàu cho từng lô hàng, đánh giá tổng chi phí logistics và duy trì phương án linh hoạt khi lịch trình hoặc năng lực vận tải thay đổi.
Thị trường vận tải biển năm 2026 đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Sổ đơn đặt đóng tàu container toàn cầu đã vượt 15 triệu TEU, các hãng tàu tiếp tục đầu tư vào đội tàu mới, trong khi nhiên liệu LNG ngày càng được ưu tiên. Cùng lúc đó, tình trạng thiếu tàu sẵn có vẫn hỗ trợ thị trường cho thuê tàu, còn việc các hãng tàu quay lại kênh đào Suez có thể làm thay đổi năng lực vận tải thực tế trong những quý tiếp theo.
Theo bản tin Alphaliner Newsletter 2026-43, phát hành trong giai đoạn 21 - 27/10/2026, những diễn biến này cho thấy thị trường đang đồng thời đối mặt với nhu cầu về năng lực vận tải trong ngắn hạn và nguy cơ nguồn cung gia tăng trong trung hạn.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc theo dõi các yếu tố này có ý nghĩa thiết thực khi lập kế hoạch giao hàng, dự toán chi phí logistics và lựa chọn phương án vận chuyển.]
1. Sổ đơn đặt đóng tàu container vượt 15 triệu TEU
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của thị trường vận tải biển năm 2026 là quy mô đơn đặt đóng tàu container mới.
Theo Alphaliner, tổng sức chở của các tàu container đã được xác nhận đặt đóng vượt mốc 15 triệu TEU. Nếu các hợp đồng tàu cỡ lớn đang chờ xác nhận được hoàn tất, tổng quy mô đơn đặt đóng có thể tiến gần 16 triệu TEU vào cuối năm 2026.
TEU (Twenty-foot Equivalent Unit) là đơn vị tương đương container 20 feet, được sử dụng để đo sức chở của tàu container.
Làn sóng đầu tư này phản ánh nhiều mục tiêu của các hãng tàu và chủ tàu: mở rộng năng lực khai thác, tăng thị phần, thay thế tàu cũ và cải thiện hiệu quả vận hành. Đáng chú ý, nhu cầu đặt đóng không chỉ tập trung ở các tàu siêu lớn mà còn mở rộng sang nhóm tàu cỡ trung, đặc biệt là tàu dưới 7.000 TEU.
Nhiều tàu cỡ trung được thiết kế để thay thế những tàu đã gần hết vòng đời kỹ thuật. Dù phần lớn sử dụng hệ động lực truyền thống, thiết kế mới có thể giúp giảm mức phát thải trên mỗi TEU so với các tàu cũ kém hiệu quả hơn.
Đội tàu mới có thể tạo áp lực cạnh tranh trong trung hạn
Sổ đơn đặt đóng lớn không đồng nghĩa toàn bộ năng lực mới sẽ xuất hiện ngay lập tức. Tàu được bàn giao theo tiến độ trong nhiều năm, vì vậy tác động đến thị trường sẽ phụ thuộc vào thời điểm đưa tàu vào khai thác, tốc độ tăng trưởng nhu cầu hàng hóa và số lượng tàu cũ được loại khỏi thị trường.
Tuy nhiên, khi lượng tàu mới được bàn giao tăng lên, năng lực vận tải toàn cầu có thể mở rộng đáng kể. Nếu nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu vận chuyển, các hãng tàu có thể phải điều chỉnh mạng lưới, công suất khai thác và chiến lược giá để duy trì hiệu quả kinh doanh.
2. LNG dẫn đầu xu hướng lựa chọn nhiên liệu cho tàu container mới
Bên cạnh quy mô đội tàu, lựa chọn công nghệ động lực cũng đang thay đổi.
Alphaliner cho biết tàu sử dụng động cơ nhiên liệu kép LNG chiếm phần lớn sức chở được đặt đóng trong các năm 2024, 2025 và 2026. Tính theo sức chở của toàn bộ sổ đơn đặt đóng, cơ cấu được ghi nhận như sau:
- LNG nhiên liệu kép: khoảng 56%.
- Methanol nhiên liệu kép: khoảng 12%.
- Nhiên liệu truyền thống: dưới 32%.
Các tỷ lệ này được tính theo sức chở, không phải số lượng tàu.
Trong khi đó, tàu sử dụng nhiên liệu truyền thống vẫn chiếm khoảng 88% sức chở của đội tàu đang hoạt động. Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi công nghệ của đội tàu mới đang diễn ra nhanh hơn sự thay đổi trong đội tàu hiện hữu.
Vì sao LNG được ưu tiên?
Theo phân tích của Alphaliner, LNG đang có lợi thế nhờ nguồn cung nhiên liệu tương đối sẵn có, hệ thống tiếp nhiên liệu đã phát triển và khả năng giảm một số loại phát thải tại quá trình vận hành tàu.
Dù vậy, lợi ích môi trường của LNG cần được đánh giá trên toàn bộ vòng đời nhiên liệu. Phát thải methane trong quá trình khai thác, xử lý và cung ứng khí có thể làm giảm lợi ích khí hậu khi tính từ nguồn nhiên liệu đến quá trình sử dụng (well-to-wake).
Methanol vẫn hiện diện trong sổ đơn đặt đóng, nhưng tỷ trọng thấp hơn LNG cho thấy lựa chọn công nghệ của các hãng tàu đang nghiêng về phương án có hệ sinh thái cung ứng và vận hành thuận lợi hơn ở thời điểm hiện tại.
Lựa chọn nhiên liệu khác nhau theo kích cỡ tàu
Xu hướng chuyển đổi không giống nhau ở mọi phân khúc:
- Tàu lớn từ khoảng 15.000 TEU trở lên: LNG nhiên liệu kép chiếm ưu thế trong các đơn đặt đóng mới của phân khúc này.
- Tàu cỡ trung: nhiên liệu truyền thống vẫn phổ biến, một phần do đặc điểm khai thác tuyến khu vực và khả năng tiếp cận nhiên liệu thay thế.
- Tàu dưới 1.000 TEU: các chủ tàu có xu hướng thử nghiệm nhiều công nghệ hơn, bao gồm điện, hỗ trợ bằng năng lượng gió, ammonia, hydrogen, LNG và methanol.
Một thách thức dài hạn là xây dựng khung chính sách đủ rõ ràng để hỗ trợ quyết định đầu tư vào tàu phát thải thấp, đặc biệt với các tàu cỡ trung có thể tiếp tục hoạt động trong 20–25 năm, kéo dài đến những năm 2050.
3. Nguồn cung tàu sẵn có vẫn hạn chế trong ngắn hạn
Mặc dù sổ đơn đặt đóng ngày càng lớn, thị trường vẫn ghi nhận tình trạng khan hiếm tàu có thể đưa vào khai thác ngay.
Trong khảo sát ngày 19/10/2026, Alphaliner ghi nhận khoảng 287.132 TEU công suất tàu container đang nhàn rỗi về mặt thương mại, tương đương khoảng 0,8% đội tàu container tế bào toàn cầu có sức chở khoảng 34,5 triệu TEU.
Con số này cho thấy phần lớn đội tàu vẫn đang được sử dụng. Tuy nhiên, cần phân biệt tàu nhàn rỗi về mặt thương mại với tàu tạm thời ngừng khai thác để bảo dưỡng, sửa chữa hoặc nâng cấp.
Trong cùng kỳ, công suất tàu đang nằm tại xưởng sửa chữa tăng lên khoảng 769.289 TEU, tương đương 2,2% đội tàu toàn cầu. Khi cộng cả tàu nhàn rỗi thương mại và tàu đang nằm xưởng, tổng công suất không hoạt động đạt khoảng 1,06 triệu TEU, tương đương 3% tổng công suất.
Một phần năng lực tàu cũng bị ảnh hưởng bởi tình hình tại Trung Đông. Alphaliner cho biết khoảng 135.000 TEU trên 34 tàu container đang bị giữ lại tại khu vực Vịnh, khiến các tàu này chưa thể tham gia khai thác thương mại bình thường.
Như vậy, lượng tàu đặt đóng trong tương lai tăng mạnh không đồng nghĩa doanh nghiệp vận tải có thể dễ dàng tiếp cận tàu ngay ở thời điểm hiện tại. Năng lực khai thác thực tế vẫn chịu ảnh hưởng từ lịch bảo dưỡng, vị trí tàu, điều kiện an ninh và cách bố trí mạng lưới.
4. Giá thuê tàu container tiếp tục tăng do thiếu nguồn cung
Nguồn cung tàu container sẵn sàng khai thác hạn chế đang tạo áp lực lên thị trường cho thuê tàu. Theo Alphaliner, giá thuê tàu đã tăng lên mức cao nhất trong bốn năm, phản ánh nhu cầu đối với đội tàu có thể đưa vào khai thác trong thời gian ngắn.
Mặc dù hoạt động ký kết hợp đồng thuê tàu gần đây có phần trầm lắng, điều này chưa hẳn cho thấy nhu cầu thị trường suy yếu. Một trong những nguyên nhân là số lượng tàu phù hợp còn sẵn có, đặc biệt ở nhóm tàu có sức chở lớn, đang khá hạn chế.
Một số giao dịch được ghi nhận cho thấy mặt bằng giá thuê ở mức cao. Cụ thể, tàu container sức chở 4.800 TEU được cho là đã đạt thỏa thuận thuê với mức 80.000 USD/ngày trong thời hạn 12 tháng. Trong khi đó, một tàu 6.700 TEU được cho là có mức giá thuê vượt 100.000 USD/ngày. Tuy nhiên, thông tin về các giao dịch này chưa được xác nhận đầy đủ.
Diễn biến trên cho thấy chi phí thuê tàu có thể chịu áp lực khi nguồn cung hạn chế. Trong thời gian tới, thị trường sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ số lượng tàu sẵn có, sức chở, hiệu quả nhiên liệu và những thay đổi trong mạng lưới tuyến vận tải quốc tế. Việc theo dõi các yếu tố này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi lập kế hoạch vận chuyển và quản lý chi phí logistics.
5. Việc quay lại kênh đào Suez có thể thay đổi cán cân năng lực vận tải
Một biến số quan trọng khác là việc các hãng tàu từng chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng đang dần quay lại tuyến qua Biển Đỏ và kênh đào Suez.
Theo Alphaliner, trong giai đoạn được đề cập, các hãng tàu đã đưa thêm một số dịch vụ châu Á – châu Âu trở lại tuyến Suez. Premier Alliance cũng thông báo kế hoạch điều chỉnh thêm các tuyến châu Á – Địa Trung Hải qua kênh đào này.
Tuyến Suez ngắn hơn so với hành trình vòng qua Mũi Hảo Vọng, giúp giảm thời gian hành trình và mức tiêu thụ nhiên liệu cho chuyến đi. Tuy nhiên, thay đổi tuyến không chỉ tác động đến thời gian vận chuyển mà còn ảnh hưởng đến cách sử dụng đội tàu.
Khi thời gian hành trình được rút ngắn, tàu container có thể hoàn thành vòng quay nhanh hơn, qua đó tăng hiệu suất khai thác hoặc được điều chuyển sang các tuyến khác. Điều này có thể giúp giải phóng một phần năng lực vận tải hiện đang được sử dụng cho các hành trình kéo dài, từ đó làm thay đổi cán cân cung cầu tàu trên thị trường.
Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào tốc độ các hãng tàu khôi phục toàn bộ dịch vụ, điều kiện an ninh khu vực và lịch trình khai thác thực tế.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc thay đổi tuyến có thể ảnh hưởng đến thời gian vận chuyển dự kiến, lịch tàu và độ ổn định của kế hoạch giao nhận. Vì vậy, thông tin về tuyến khai thác thực tế cần được cập nhật cùng với báo giá và lịch trình của từng lô hàng.
6. Thị trường mua bán tàu cũ vẫn vững, nhưng rủi ro dài hạn tăng lên
Thị trường mua bán tàu container đã qua sử dụng cũng cho thấy nhu cầu vẫn cao trong bối cảnh nguồn tàu chào bán hạn chế.
Một ví dụ trong bản tin là tàu SONGA PUMA, sức chở 2.846 TEU, đóng năm 2009, được cho là đã bán với giá trên 40 triệu USD. Tàu có 930 ổ cắm container lạnh, khiến tàu phù hợp với các tuyến có tỷ trọng hàng lạnh cao. Theo thông tin được Alphaliner dẫn lại, chủ tàu từng mua tàu này năm 2021 với giá khoảng 15 triệu USD.
Giao dịch trên cho thấy giá trị tài sản không chỉ phụ thuộc vào tuổi tàu và sức chở mà còn vào cấu hình kỹ thuật và khả năng phục vụ những nhu cầu vận chuyển chuyên biệt.
Tuy nhiên, triển vọng thị trường có thể thay đổi khi hai yếu tố cùng xuất hiện: năng lực mới từ lượng tàu đặt đóng lớn và công suất được giải phóng khi các hãng tàu quay lại những tuyến hành trình ngắn hơn.
Nếu nguồn cung tàu tăng nhanh hơn nhu cầu, giá thuê tàu và giá trị tàu đã qua sử dụng có thể chịu áp lực trong trung hạn. Tốc độ tăng trưởng thương mại, tiến độ bàn giao tàu mới và việc loại bỏ các tàu cũ sẽ là những biến số quan trọng.
7. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần theo dõi những gì?
Các diễn biến trên không có nghĩa giá cước vận tải biển chắc chắn sẽ tăng hoặc giảm theo một chiều. Tác động đến từng lô hàng còn phụ thuộc vào tuyến vận chuyển, thời điểm giao hàng, loại container, năng lực khai thác và điều kiện thị trường tại thời điểm đặt chỗ.
Để chủ động hơn trước những thay đổi của thị trường, doanh nghiệp có thể tập trung vào bốn việc:
1. Lập kế hoạch vận chuyển sớm
Với các lô hàng có thời hạn giao nhận cố định, doanh nghiệp nên chủ động trao đổi với đối tác logistics về lịch tàu, thời gian dự phòng và phương án thay thế khi lịch trình thay đổi.
2. Theo dõi tuyến vận tải thực tế
Việc các hãng tàu điều chỉnh hành trình qua Suez hoặc Mũi Hảo Vọng có thể ảnh hưởng đến thời gian vận chuyển. Doanh nghiệp cần xác nhận tuyến khai thác và lịch trình áp dụng cho từng lô hàng thay vì chỉ dựa vào thời gian vận chuyển tham khảo.
3. Đánh giá tổng chi phí logistics
Giá cước biển là một phần của tổng chi phí. Các yếu tố như phụ phí, vận chuyển nội địa, lưu container, lưu bãi và chi phí phát sinh do thay đổi lịch trình cũng cần được xem xét khi lập ngân sách.
4. Duy trì phương án linh hoạt
Khi thị trường biến động, việc phối hợp sớm giữa bộ phận mua hàng, xuất nhập khẩu và đối tác logistics giúp doanh nghiệp đánh giá các lựa chọn về lịch giao hàng, tuyến vận chuyển và phương án khai thác phù hợp.
Kết luận
Thị trường vận tải biển năm 2026 đang chứng kiến hai xu hướng song song: năng lực vận tải trong tương lai mở rộng mạnh nhờ sổ đơn đặt đóng tàu container vượt 15 triệu TEU, trong khi nguồn tàu sẵn có vẫn hạn chế và giá thuê tàu tiếp tục được hỗ trợ trong ngắn hạn.
Việc LNG trở thành lựa chọn nhiên liệu chủ đạo trong các đơn đặt đóng mới, cùng với quá trình quay lại kênh đào Suez, sẽ tiếp tục định hình cách các hãng tàu đầu tư và khai thác đội tàu trong những năm tới.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, điều quan trọng không chỉ là theo dõi chiều hướng giá cước, mà còn là cập nhật năng lực vận tải, lịch trình và những thay đổi của tuyến khai thác để xây dựng kế hoạch logistics chủ động hơn.
Eimskip khuyến nghị doanh nghiệp thường xuyên cập nhật diễn biến thị trường và trao đổi với đối tác logistics để lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp với đặc điểm hàng hóa, thời gian giao hàng và mục tiêu chi phí.
Tham khảo: Dịch vụ vận chuyển quốc tế đường biển FCL
Nguồn tham khảo
-
Alphaliner, Alphaliner Newsletter 2026-43, 21–27 October 2026. Nguồn chính cho các số liệu về sổ đơn đặt đóng tàu container, lựa chọn nhiên liệu, đội tàu nhàn rỗi, thị trường thuê tàu, mua bán tàu cũ và điều chỉnh tuyến vận tải.
-
AXSMarine / Alphaliner – thông tin về các ấn phẩm và phạm vi phân tích thị trường vận tải container.
